Giải mã thú vị: Vì sao động vật thường liếm vết thương của chúng?

Chó và nhiều loài động vật khác thường có thói quen liếm vết thương trên cơ thể chúng. Đâu là lý do của hành động này?

Liếm vết thương là hành vi này được quan sát thấy ở một số vật nuôi và động vật khác. Những con chó làm điều đó; chuột làm điều đó ; ngay cả những con kiến cũng làm điều đó. Một số các loại sinh vật đều bôi nước bọt của chúng lên vết xước và vết thương. Nhưng tại sao những con vật này lại liếm vết thương của chúng?Câu trả lời phần lớn nằm ở hành động tự làm dịu khi liếm và đặc tính chữa lành vết thương. Theo Tiến sĩ Benjamin Hart, một bác sĩ thú y đã nghỉ hưu và là giáo sư tại Đại học California- Davis, liếm vết thương là một phản ứng bản năng, được mài dũa bởi chọn lọc tự nhiên, có thể giảm bớt kích ứng và đau đớn và thậm chí có thể giúp vết thương phục hồi nhanh hơn.Nhưng ở chó và các vật nuôi khác, bản năng này có thể dễ dàng trở nên phản tác dụng. Tiến sĩ Kristi Flynn, bác sĩ thú y và chuyên gia về hành vi của động vật tại Đại học Minnesota cho biết đối với động vật liếm là "tốt nhất có thể có". Việc liếm có thể loại bỏ các mảnh vụn, chẳng hạn như bụi bẩn hoặc các mảnh da lạc ra khỏi vết thương, đồng thời giúp giảm đau, Flynn nói.Nó tương tự như cách một người xoa ngay ngón chân của họ sau khi vấp ngón chân. Flynn nói với Live Science: “Khi động vật cảm thấy đau, đó là khuynh hướng tự nhiên để cố gắng xoa dịu một khu vực bị tổn thương”.Tiến sĩ Benjamin Hart đồng ý với điều này. Hart nói với Live Science: “Liếm vết thương là một bản năng của loài chó có từ thời tổ tiên loài sói. Khi có một vết thương; chúng có bản năng liếm nó: giữ cho nó sạch sẽ và rửa sạch bụi bẩn”.Và ngoài nỗ lực xoa dịu tức thì, nghiên cứu của Hart và những người khác đã chỉ ra rằng nước bọt của một số động vật (bao gồm cả con người) có tính kháng khuẩn và các đặc tính thúc đẩy tăng trưởng mô và dây thần kinh giúp tăng tốc độ chữa lành.Ví dụ, nước bọt của chó có hiệu quả trong việc tiêu diệt vi khuẩn Streptococcus canis- một dạng vi khuẩn liên cầu chủ yếu lây nhiễm cho động vật và vi khuẩn E. coli theo một nghiên cứu năm 1990 do Hart đồng viết và được công bố trên tạp chí Physiology & Behavior.Một nghiên cứu khác năm 2018 so sánh nước bọt của chó và người từ tạp chí PLOS One cho thấy nhiều protein tăng trưởng tế bào và miễn dịch đặc trưng cho nước bọt của chó. Trong khi đó, nước bọt của loài gặm nhấm có chứa các hợp chất giúp thúc đẩy sự phát triển của da và đóng vết thương, theo một nghiên cứu năm 1979 trên tạp chí Nature và một nghiên cứu năm 1991 trên tạp chí Experimental Gerontology.Theo một nghiên cứu năm 2019 trên Archives of Oral Biology, các yếu tố tăng trưởng tương tự cũng được tìm thấy với số lượng nhỏ trong nước bọt của con người. Tuy nhiên, trong thời đại y học hiện đại đối với cả vật nuôi và con người, việc liếm vết thương có thể gây hại nhiều hơn lợi, đó là lý do tại sao chó mèo về nhà thường đeo vòng cổ bằng nhựa. Việc liếm vết thương phẫu thuật có thể làm hỏng hoặc kéo chỉ khâu, và điều này "làm cho một vết thương rất nhỏ trở thành một mớ hỗn độn lớn", Flynn nói.Chó đặc biệt dễ bị liếm quá nhiều, điều này có thể khiến vết thương không lành. Việc liếm vết thương cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng do đưa vi khuẩn miệng vào vị trí bị thương, Flynn nói thêm. Mặc dù nước bọt có một số đặc tính kháng khuẩn, nhưng nó không phải là chất diệt vi trùng phổ biến. Vì vậy, nếu liếm vết thương không đặc biệt có lợi, thì tại sao nó lại phát triển và tồn tại qua nhiều thế hệ?Hart nói: “Không có gì tuyệt đối 100%. Cách này vẫn hữu ích 75% hoặc 50% và chúng sẽ vẫn được duy trì bởi chọn lọc tự nhiên vì có còn hơn không. Nhưng khoa học và y học hiện đại thường tiến nhanh hơn so với tiến hóa. Liếm vết thương là một giải pháp tốt cho các loài động vật hoang dã mà không có lựa chọn thay thế nào khác. Tuy nhiên, đối với những người nuôi chó mèo, tốt hơn hết bạn nên lắng nghe lời khuyên của bác sĩ thú y”.

Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?
Liếm vết thương là hành vi này được quan sát thấy ở một số vật nuôi và động vật khác. Những con chó làm điều đó; chuột làm điều đó ; ngay cả những con kiến cũng làm điều đó. Một số các loại sinh vật đều bôi nước bọt của chúng lên vết xước và vết thương. Nhưng tại sao những con vật này lại liếm vết thương của chúng?
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-2
Câu trả lời phần lớn nằm ở hành động tự làm dịu khi liếm và đặc tính chữa lành vết thương. Theo Tiến sĩ Benjamin Hart, một bác sĩ thú y đã nghỉ hưu và là giáo sư tại Đại học California- Davis, liếm vết thương là một phản ứng bản năng, được mài dũa bởi chọn lọc tự nhiên, có thể giảm bớt kích ứng và đau đớn và thậm chí có thể giúp vết thương phục hồi nhanh hơn.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-3
Nhưng ở chó và các vật nuôi khác, bản năng này có thể dễ dàng trở nên phản tác dụng. Tiến sĩ Kristi Flynn, bác sĩ thú y và chuyên gia về hành vi của động vật tại Đại học Minnesota cho biết đối với động vật liếm là "tốt nhất có thể có". Việc liếm có thể loại bỏ các mảnh vụn, chẳng hạn như bụi bẩn hoặc các mảnh da lạc ra khỏi vết thương, đồng thời giúp giảm đau, Flynn nói.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-4
Nó tương tự như cách một người xoa ngay ngón chân của họ sau khi vấp ngón chân. Flynn nói với Live Science: “Khi động vật cảm thấy đau, đó là khuynh hướng tự nhiên để cố gắng xoa dịu một khu vực bị tổn thương”.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-5
Tiến sĩ Benjamin Hart đồng ý với điều này. Hart nói với Live Science: “Liếm vết thương là một bản năng của loài chó có từ thời tổ tiên loài sói. Khi có một vết thương; chúng có bản năng liếm nó: giữ cho nó sạch sẽ và rửa sạch bụi bẩn”.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-6
Và ngoài nỗ lực xoa dịu tức thì, nghiên cứu của Hart và những người khác đã chỉ ra rằng nước bọt của một số động vật (bao gồm cả con người) có tính kháng khuẩn và các đặc tính thúc đẩy tăng trưởng mô và dây thần kinh giúp tăng tốc độ chữa lành.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-7
Ví dụ, nước bọt của chó có hiệu quả trong việc tiêu diệt vi khuẩn Streptococcus canis- một dạng vi khuẩn liên cầu chủ yếu lây nhiễm cho động vật và vi khuẩn E. coli theo một nghiên cứu năm 1990 do Hart đồng viết và được công bố trên tạp chí Physiology & Behavior.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-8
Một nghiên cứu khác năm 2018 so sánh nước bọt của chó và người từ tạp chí PLOS One cho thấy nhiều protein tăng trưởng tế bào và miễn dịch đặc trưng cho nước bọt của chó. Trong khi đó, nước bọt của loài gặm nhấm có chứa các hợp chất giúp thúc đẩy sự phát triển của da và đóng vết thương, theo một nghiên cứu năm 1979 trên tạp chí Nature và một nghiên cứu năm 1991 trên tạp chí Experimental Gerontology.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-9
Theo một nghiên cứu năm 2019 trên Archives of Oral Biology, các yếu tố tăng trưởng tương tự cũng được tìm thấy với số lượng nhỏ trong nước bọt của con người.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-10
Tuy nhiên, trong thời đại y học hiện đại đối với cả vật nuôi và con người, việc liếm vết thương có thể gây hại nhiều hơn lợi, đó là lý do tại sao chó mèo về nhà thường đeo vòng cổ bằng nhựa. Việc liếm vết thương phẫu thuật có thể làm hỏng hoặc kéo chỉ khâu, và điều này "làm cho một vết thương rất nhỏ trở thành một mớ hỗn độn lớn", Flynn nói.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-11
Chó đặc biệt dễ bị liếm quá nhiều, điều này có thể khiến vết thương không lành. Việc liếm vết thương cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng do đưa vi khuẩn miệng vào vị trí bị thương, Flynn nói thêm.
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-12
Mặc dù nước bọt có một số đặc tính kháng khuẩn, nhưng nó không phải là chất diệt vi trùng phổ biến. Vì vậy, nếu liếm vết thương không đặc biệt có lợi, thì tại sao nó lại phát triển và tồn tại qua nhiều thế hệ?
Giai ma thu vi: Vi sao dong vat thuong liem vet thuong cua chung?-Hinh-13
Hart nói: “Không có gì tuyệt đối 100%. Cách này vẫn hữu ích 75% hoặc 50% và chúng sẽ vẫn được duy trì bởi chọn lọc tự nhiên vì có còn hơn không. Nhưng khoa học và y học hiện đại thường tiến nhanh hơn so với tiến hóa. Liếm vết thương là một giải pháp tốt cho các loài động vật hoang dã mà không có lựa chọn thay thế nào khác. Tuy nhiên, đối với những người nuôi chó mèo, tốt hơn hết bạn nên lắng nghe lời khuyên của bác sĩ thú y”.

Huỳnh Dũng (Theo Livescience)

Bạn đang xem: Giải mã thú vị: Vì sao động vật thường liếm vết thương của chúng?

Chuyên mục: Khoa học

Nguồn: https://kienthuc.net.vn/khoa-hoc/giai-ma-thu-vi-vi-sao-dong-vat-thuong-liem-vet-thuong-cua-chung-1699987.html

Chia sẻ bài viết